Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, prim sistemiyle çalışan işçiler açısından emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak ödenen ve tutarı her ay değişebilen primlerin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabına dahil edilmesi gerektiğine hükmetti.

Kararda, işçinin her ay aynı miktarda prim almamasının veya yalnızca satış hedefini gerçekleştirdiği dönemlerde prime hak kazanmasının, bu ödemelerin giydirilmiş ücret dışında bırakılması için yeterli olmadığı vurgulandı.

Fazla mesai ve prim anlaşmazlığı yargıya taşındı

Uyuşmazlık, bir takım lideri olarak çalışan işçinin iş sözleşmesini feshetmesiyle başladı. İşçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırları aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle ilave çalışmalar yaptığını belirterek kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretinin ödenmesini talep etti.

Davacı işçi, haklı fesih gerekçeleri arasında;

• ödenmeyen işçilik alacakları,
• satış hedeflerinin keyfî belirlenmesi,
• prim almasının engellenmesi,
• eşit davranma borcuna aykırı uygulamalar,
• ağır iş yükü,
• performansına ilişkin ağır ithamlar,
• psikolojik taciz niteliğindeki davranışlar

olduğunu ileri sürdü.

İşçi ayrıca temel ücretinin yanında satış miktarına göre prim aldığını, yemek, yol ve özel sağlık sigortası yardımlarından yararlandığını mahkemeye bildirdi.

İşveren: "İstifa etti, alacakları ödendi"

Davalı işveren ise işçinin haklı bir neden olmaksızın istifa ettiğini savundu. İşveren, tüm işçilik alacaklarının ödendiğini, primlerin satış hedeflerine bağlı olduğunu ve işçinin hedefleri gerçekleştiremediğini ileri sürdü.

Ayrıca işyerinde denkleştirme esasına göre çalışma yapıldığını ve fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini belirterek davanın reddini istedi.

Mahkeme haklı fesih kabul etti

İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemler için bu kayıtları esas aldı. Yapılan incelemede işçinin ödenmemiş 19,5 saatlik fazla çalışma alacağı bulunduğu tespit edildi.

Kayıt bulunmayan dönemler bakımından ise tanık anlatımları dikkate alındı. Mahkeme, fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücreti bulunması nedeniyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğine karar verdi ve kıdem tazminatı ile fazla çalışma ücretinin bir kısmının ödenmesine hükmetti.

Bölge Adliye Mahkemesi primi dışarıda bıraktı

İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, haklı fesih ve fazla çalışma tespitlerini yerinde buldu. Ancak bordrolarda "ÇPS Bonus" adıyla yer alan primlerin süreklilik taşımadığı sonucuna vararak bu ödemeleri kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretten çıkardı.

Davacı avukatının temyiz başvurusu üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.

"Yakacak yardımı bile tazminata eklenir"

Yargıtay kararında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesine atıf yapılarak kıdem tazminatına esas ücretin yalnızca çıplak ücretten ibaret olmadığı hatırlatıldı.

Kararda şu ödemelerin de giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınması gerektiği belirtildi:

• prim,
• yakacak yardımı,
• giyecek yardımı,
• kira yardımı,
• aydınlatma yardımı,
• servis yardımı,
• yemek yardımı,
• özel sağlık sigortası,
• hayat sigortası prim ödemeleri.

Yargıtay, bu tür menfaatlerin "para ile ölçülebilen menfaatler" kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Son bir yılın ortalaması esas alınacak

Dairenin kararında, satış rakamlarına göre hesaplanan primlerin değişkenlik göstermesinin onların kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesine engel olmadığı ifade edildi.

Somut olayda işçinin belirli satış hedeflerini tutturduğu dönemlerde prim aldığı; işverenin beyanları, tanık anlatımları ve bordro kayıtlarıyla bunun sabit olduğu belirtildi.

Yargıtay, giydirilmiş ücret belirlenirken son bir yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanarak ücrete eklenmesi gerektiğini, primlerin tamamen dışarıda bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.

Kararın, satış primi, performans primi veya hedef primi sistemiyle çalışan milyonlarca işçi açısından kıdem tazminatı hesaplamalarında emsal teşkil edebileceği değerlendiriliyor.

Ömer Faruk Daşkın