DNA'daki gizli hastalıklar Bursa'da böyle tespit ediliyor
2014.04.15 11:48
Son Güncellenme: 2014.04.15 11:48
-
BURSA
Belirti vermeden ilerleyen hastalıkları olduğundan şüphelenenler, çocuk sahibi olmak isteyen ancak doğacak bebeğinde genetik bir hastalık olmasından endişe edenler, obezite sorunu olan ancak tüm uğraşlarına rağmen normal kilosuna ulaşamayanlar… Son dönemde yaygınlaşan genetik check-up sayesinde, genlerinizde saklı bu sorunlar DNA analizi ile saptanabiliyor. 70’den fazla çekinik tek gen hastalığı ve aralarında kalp, bazı kanser türleri ve diyabet gibi önemli hastalıkların da bulunduğu 24 farklı gen ve çevresel faktörlü hastalığın tespit edilebildiği genetik check-up’ın önemine değinen Acıbadem Bursa Hastanesi Check-up Bölümü Uzmanı Dr Hande Çelik Mehmetoğlu, “Bu sayede alınacak önlemler belirtilerek kişinin maruz kaldığı çevresel faktörler yeniden düzenleniyor ve hastalık risklerini düşürmek mümkün hale gelebiliyor” diyor.
Genetik check-up, kişinin tükürük örneğindeki DNA’ların incelenmesi yoluyla yapılan bir test. Program bünyesinde iki aşamalı “Kişisel Genetik Rapor” oluşturuluyor. Bu raporun ilk aşamasında 70’den fazla çekinik tek gen hastalığıyla ilgili taşıyıcılık riski olup olmadığı belirleniyor. Bununla birlikte diyabet, kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, Alzheimer, bazı kanser türleri ve Atiyalfibrilasyon gibi birden fazla gen ve çevresel faktörün etkili olduğu multifaktöriyel nedenli 24 önemli hastalığa yatkınlığa bakılıyor. Hastalık yatkınlığı ya da taşıyıcılığının yan sıra, aralarında kolesterol düşürücü ilaç grubuve kan sulandırıcıların da olduğu 10 tane sık kullanılan ilaca karşı kişilerinfarklı yanıt vermesinden ve bazı yan etkilerinden sorumlu genetik faktörler tespit edilebiliyor.Testin bu özelliğiyle kişinin hayat boyu hiç kullanmaması gereken ilaçlar konusunda bilgilendirildiğine dikkat çeken Acıbadem Bursa Hastanesi Check-up Bölümü Uzmanı Dr Hande Çelik Mehmetoğlu ”Bununla birlikte, genellikle önerilen standart tedavilere karşı daha yüksek doz ya da daha düşük doz alınması gereken ilaçları, daha yüksek doz kullanması gereken vitaminleri de öğrenmiş oluyor. Bu sayede alınacak önlemler belirtilerek kişinin maruz kaldığı çevresel faktörler yeniden düzenleniyor ve hastalık risklerini düşürmek mümkün hale gelebiliyor” diyor.
Kişiye özel diyet ve egzersiz önerileri belirlenebiliyor
Raporun ikinci aşamasında kişiye özel diyet ve egzersiz önerilerinin yer aldığı bölüm bulunuyor. Bu bölümde; DNA’larda metabolizmayı, egzersizi ve enerji kullanımını etkileyen pek çok genin araştırılmasıyla sağlıklı yaşam için kişiye özel öneriler sunulabiliyor. Dr. Hande Çelik Mehmetoğlu, yıllarca kilo verememiş kişilerin genetik check-up sayesinde çözüme kavuşabildiğini belirtiyor. Kişi sağlıklı bir kiloya kavuşabilmesi ve bu durumu sürdürmesi için kişi kendi metabolizmasını tanıyor, diyet alışkanlıklarını anlıyor ve en iyi performans için kendisine en uygun egzersiz türünün hangisi olduğunu öğreniyor. Yanlış beslenmeye bağlı ortaya çıkabilecek hastalıklar da önlenmiş oluyor.
Doğacak çocukta olabilecek hastalıklar öngörülüyor
Gebelik öncesinde yapılan genetik check-up ile kişilerin doğacak çocuklarında gözlenebilecek ciddi hastalıkların öngörülebildiğine dikkat çeken Dr. Hande Çelik Mehmetoğlu, “Özellikle çocuğun engelli doğmasına yol açacak kistikfibrozis, beta, talasemi, Canavan, Taysach gibi birçok hastalığı içeren 70’den fazla çekinik tek gen hastalığıile ilgilitaşıyıcılık riski olup olmadığını belirleniyor. Özellikle akraba evliliğinin yüksek olduğu ülkemizde bu inceleme, doğacak çocuğun sağlığı açısından büyük önem taşıyor” diyor.
Genetik check-up nasıl yapılıyor?
Genetik check-up yaptırmak için öncesinde 1 saat açlık yeterli oluyor. Kişi özel bir kitin içine tükürük örneği veriyor ve bu örneğin DNA analizi yapılarak kişisel rapor oluşturuluyor. Bu rapor bir uzman tarafından kişiyle paylaşılıyor. Uzmanın kişiyle yaptığı görüşme sonrasında rapor, detaylı aile ağacı çizilerek yorumlanıyor ve kişiye özel önerilerde bulunuluyor. Kontrol sonrasında gerekli görülmesi durumunda kişi,gerekli bölümlere yönlendiriliyor. Sonuçlar, kişinin hangi hastalıklara karşı önlem alması gerektiğinden özel beslenme önerilerine kadar birçok bilgiyi içeriyor. Analiz için alınan tükürük örneği 2 ay, elde edilen DNA örneği ise bir yıl saklanıyor. Bu süre boyunca laboratuvar tarafından yeni geliştirilen genetik analizlerden yararlanılarak, kişinin kendi hakkında daha çok sayıda yeni genetik sonucu öğrenmesi mümkün oluyor.
Kimler genetik check-up yaptırmalı?
Genetik check-up şüphesiz herkes için önemli bir sağlık analizi. Check-up uzmanları ve medikal koçlar tarafından gerçekleştirilen genetik check-up öncelikli olarak; sonrasında genetik hastalıklarla ilgili araştırma yapılması gerekiyorsa kadın doğum uzmanları, periantologlar, tüp bebek uzmanları ve pediyatristler tarafından önerilebiliyor. Kişinin genel sağlık durumu ve ileri yaşta çıkabilecek hastalıklar açısından yatkınlık ön plandaysa; kardiyologlar, kalp damar ve göğüs cerrahisi uzmanları başta olmak üzere, ilgili pek çok doktor kişiden genetik check-up isteyebiliyor. Obezite, diyet gibi konularda sıkıntı yaşanıyorsa, obezite merkezi uzmanları, endokrinoloji, fizik tedavi ile beslenme ve diyet uzmanları tarafından önerilebiliyor.
