Yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı yönlü etkileyerek haksız kazanç sağladıkları değerlendirilen 41 büyük dağıtıcı firma ve yöneticilerine yönelik soruşturmanın Bursa ayağında 5 şüpheli hakkında işlem başlatıldı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada, yaş sebze ve meyvenin tarladan tüketiciye ulaşmasına kadar geçen süreç incelendi. Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi ile Vergi Denetim Kurulu raporları dosyaya dahil edildi.

Yaklaşık 1250 çiftçinin beyanı alındı

Soruşturma kapsamında yaklaşık 1250 çiftçinin beyanına başvuruldu. Tedarikçi konumundaki bazı firmaların çiftçilerden satın aldıkları ürünleri gerçek alış fiyatının üzerinde gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenledikleri iddia edildi.

Dosyadaki tespitlere göre bazı firmaların ürün arzını olduğundan düşük, maliyetlerini ise yüksek gösterdiği ve tedarik zincirini gereksiz şekilde uzatarak fiyatların yükselmesine neden olduğu değerlendirildi.

Bursa'dan 5 şüpheli dosyada

Toplam 41 şüpheli yöneticinin bulunduğu soruşturmada Bursa bağlantılı Ahmet D., Sabri B., Casım A., Ayşenur A. ve İsmail S. hakkında da işlem başlatıldı.

Şüphelilerin Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ilçeleriyle bağlantılı olduğu belirlendi.

Dosyada Ahmet D.'nin Yıldırım ilçesi Gökdere'deki firması, Sabri B. ile Casım A.'nın Nilüfer'deki faaliyetleri, bir gıda şirketinin İznik'teki adresi ve başka bir gıda şirketinin Osmangazi'deki adresi yer aldı.

49 ölü kişi adına 87 makbuz iddiası

Vergi Denetim Kurulu raporunda Ahmet D. hakkında dikkat çeken tespitlere yer verildi.

Rapora göre, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi. Belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu belirtildi.

Bazı kişilerin ölüm tarihlerinin makbuzların düzenlendiği tarihten yıllar öncesine ait olduğu, söz konusu belgelerin gerçek ürün teslimine dayanıp dayanmadığının ayrıca araştırıldığı kaydedildi.

"Ürün satmadım, firmayı tanımıyorum" beyanı

Raporda, bazı kişilerin kendi adlarına düzenlenen müstahsil makbuzlarından haberdar olmadıklarını söyledikleri aktarıldı.

Y.G. isimli kişinin adına toplam 1 milyon 59 bin 975 liralık müstahsil makbuzu düzenlendiği, bu kişinin ise herhangi bir ürün satmadığını, zirai faaliyeti ve üretimi bulunmadığını ve Ahmet D.'yi tanımadığını beyan ettiği belirtildi.

Yusuf K. isimli kişinin de adına düzenlenen belgelerden haberdar olmadığını, ürün satmadığını ve Ahmet D.'nin çalışanı olduğunu söylediği kaydedildi.

Raporda bazı kişilerin Ahmet D.'nin yanında çalıştıklarını ve köylülerden ürün topladıklarını ifade ettikleri de yer aldı.

Bir başka kişinin adına ise 7 milyon 932 bin 22 lira 25 kuruş tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği, bu kişinin belgelerde yer alan bazı ürünleri kendisinin üretmediğini söylediği aktarıldı.

Üretim kapasitesi ve ödeme hareketleri de incelendi

Vergi Denetim Kurulu incelemesinde yalnızca müstahsil makbuzları değil, belgelerde yer alan ürünlerin gerçekten üretilip üretilmediği de araştırıldı.

Üreticilerin beyanları, arazi büyüklükleri, üretim kapasiteleri, hasat dönemleri, kantar ve nakliye belgeleri, Hal Kayıt Sistemi bildirimleri ile banka ve ödeme hareketleri birlikte incelendi.

Bazı makbuzların gerçek bir ürün teslimine dayanmadığı, bazı kişilerin çiftçilik yapmadığı, ilgili firmaları tanımadığı veya firmalara ürün teslim etmediği yönünde beyanlarda bulunduğu kaydedildi.

Bazı belgelerdeki ürün miktarlarının ise üreticilerin arazi büyüklüğü ve makul üretim kapasitesiyle açıklanamadığı belirtildi.

22 ilde 109 adrese operasyon

Soruşturma kapsamında Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ile 41 şüpheli yönetici hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyonun 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı gerçekleştirildiği bildirildi.

Soruşturmanın fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu'na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden sürdüğü öğrenildi.

Vergi Denetim Kurulu raporuna göre araştırmanın ilk aşamasında riskli olduğu değerlendirilen 207 firma arasından yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla öne çıkan 15 firma seçildi. İkinci aşamada ise 26 firma hakkında tespitler yapıldı.

Şüphelilerin işlemlerinin sürdüğü, delillerin toplanmasının ardından adli sürecin devam edeceği bildirildi.

Ömer Faruk Daşkın