ABD'li araştırmacılar, yapay zeka kullanarak doğada bulunmayan ve laboratuvarda çoğalabilen 16 yeni virüs üretti. Bilim insanları, virüslerin yalnızca bakterileri enfekte ettiğini ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmadığını açıkladı.

Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, Stanford Üniversitesi ile Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard Üniversitesi'ne bağlı Broad Enstitüsü'ndeki araştırmacılar, yapay zeka yardımıyla tamamen işlevsel yeni virüsler tasarladı.

Araştırma kapsamında yaklaşık 300 genom kimyasal olarak sentezlenerek laboratuvar ortamında test edildi. Yapılan deneyler sonucunda 16 "yaşayabilir" virüs elde edildi.

İnsanları değil bakterileri hedefliyor

Araştırmacılar, geliştirilen virüslerin bakteriyofaj olarak adlandırılan ve yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden virüsler olduğunu belirtti.

Çalışmada, yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin E. coli bakterilerini öldürmede etkili olduğu ifade edildi. Bilim insanları, bu virüslerin insan sağlığı açısından doğrudan bir tehdit oluşturmadığını vurguladı.

"Dönüm noktası niteliğinde"

Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapan Brian Hie, çalışmanın üretken yapay zekanın biyolojide ulaştığı yeni aşamayı gösterdiğini söyledi.

Hie, "Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor" ifadelerini kullandı.

Bilim insanları, bir organizmanın tüm genom haritasının ilk kez yapay zeka tarafından başarıyla tasarlanmasının, özellikle antibiyotik direnciyle mücadele ve bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlerin geliştirilmesi açısından önemli bir adım olabileceğini belirtti.

Yapay zeka genetik kodlar üzerinde eğitildi

Araştırmada kullanılan Evo1 ve Evo2 adlı yapay zeka modellerinin, büyük dil modellerine benzer şekilde çalıştığı kaydedildi. Ancak bu modellerin kelimeler yerine virüs, bakteri, bitki ve insanlardan elde edilen genetik kodlar üzerinde eğitildiği belirtildi.

Araştırmacılar, en umut verici 302 yapay zeka tasarımını seçerek laboratuvar ortamında sentezledi ve bunlardan 16'sının işlevsel olduğu doğrulandı.

Uzmanlardan güvenlik uyarısı

Çalışma bilim dünyasında heyecan yaratırken, bazı uzmanlar yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin gelecekte biyogüvenlik açısından dikkatle izlenmesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Uzmanlar, yapay zekanın hâlihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanıldığını, ancak sıfırdan işlevsel bir virüs genomu oluşturmanın çok daha karmaşık ve hassas bir süreç olduğunu vurguladı.

Araştırmacılar, teknolojinin potansiyel faydalarının yanı sıra güvenlik ve etik boyutlarının da uluslararası düzeyde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Ömer Faruk Daşkın