Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kiev'de Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha ile düzenlediği ortak basın toplantısında, savaşın Karadeniz'e yayılması ihtimalinin yarattığı tehlikeye dikkat çekerek, bu bölgede barış ve istikrarın korunmasının vazgeçilmez olduğunu ifade etti. Bakan Fidan, limanlar, tankerler ve balıkçı teknelerinin hedef alınmasının, sivillerin yaşamlarını tehlikeye sokacak türden kabul edilemez eylemler olduğunu belirtti.

Ukrayna temaslarında buluşma

Kiev ziyaretinin nedeni olarak, Ukraynalı mevkidaşı Sibiha'nın misafirperverliğine teşekkür eden Fidan, Sibiha'nın daha önce Ankara'da büyükelçilik görevinde bulunduğunu ve iki ülke arasındaki iş birliğine önemli katkılar sunduğunu söyledi. Bu sayede Türkiye-Ukrayna arasındaki konuların hızlı ilerlediğini ifade etti.

Fidan, daha önce de mayıs ayında Ukrayna'ya geldiğini, iki ülke ilişkilerinin yanı sıra esas odak noktalarının devam eden savaş olduğunu, hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğü hem de barışın nasıl sağlanabileceğini tartıştıklarını hatırlattı. Ukrayna halkının dirayetini ve birliğini takdir ettiğini vurgulayan Fidan, Türkiye'nin Ukrayna'nın egemenliği ve bağımsızlığına desteğini yineledi.

Savaşta son gelişmeler kaygı veriyor

Çatışmayı sona erdirmek amacıyla sürdürülen çabaların bugünkü görüşmede de gündeme geldiğini belirten Fidan, son dönemde sivil altyapıya ve yerleşimlere yönelik saldırıların artmasının endişe verici olduğunu ifade etti. Diplomatik süreçte durgunluk yaşanırken, sahadaki çatışmaların yoğunlaştığına dikkat çekti. Fidan, tarafların müzakere masasına hızla dönmesi ve siyasi çözüm yollarının kararlılıkla aranması gerektiğini söyledi.

NATO Zirvesi ve Türkiye'nin desteği

Basın toplantısının, Ankara'daki NATO liderler zirvesinin hemen ardından gerçekleştiğine işaret eden Fidan, zirvede Ukrayna'ya destek mesajlarının yinelendiğini hatırlattı. Türkiye'nin savaşın başından beri Ukrayna'ya hem siyasi hem askeri destekte bulunduğunu kaydeden Fidan, "Cumhurbaşkanımızın NATO liderler oturumunda belirttiği üzere, Türkiye olarak Ukrayna İçin Önceliklendirilmiş İhtiyaçlar Listesi'ne katkıda bulunmaya devam edeceğiz" dedi.

Fidan ayrıca Paris'te yapılan Gönüllüler Koalisyonu Liderler Zirvesi'ne Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı temsilen katıldığını ve Ukrayna'ya farklı alanlardaki desteğin muhataplarla görüşüldüğünü ekledi.

Diplomatik çabaların artırılacağı mesajı

Bakan Fidan, Türkiye'nin savaşın başından beri iki tarafla da doğrudan iletişim halinde olduğunu hatırlattı. Geçtiğimiz ay Moskova'ya yaptığı ziyaret sırasında, savaşın mümkün olan en kısa sürede barışçıl yolla bitirilmesi için Rus tarafına görüşlerini ilettiklerini aktardı. Önümüzdeki dönemde, doğrudan diplomatik girişimleri artırmayı ve müzakerelere tekrar ev sahipliği yapmayı planladıklarını söyledi.

Karadeniz'de güvenlik ve sivil alanlar

Fidan, çatışmaların başladığı ilk günden bu yana, savaşın Karadeniz'e sıçraması ihtimalinin önemli bir güvenlik riski olarak gündemde olduğunu belirtti. Bölgedeki güvenliği zedeleyen gelişmelerin kaygı uyandırdığını söyleyen Fidan, "Bölgedeki limanların ya da sivil gemilerin hedef haline gelmesi ve masum insanların zarar görmesi kabul edilemez. Karadeniz'in çatışma ortamına sürüklenmesine karşıyız" ifadelerini kullandı. Tüm tarafların süreci sağduyu ve sorumlulukla yönetmesinin gerekliliğine işaret etti.

Türkiye-Ukrayna ekonomik ilişkilerinde yeni dönem

İki ülke arasındaki ilişkilerin her geçen gün daha da güçlendiğini ifade eden Fidan, Türk şirketlerinin Ukrayna'daki faaliyetlerine devam ettiğini ve savaş sonrası yeniden yapılanma ve ekonomik kalkınmaya katkı sunacaklarını belirtti. 2022'de imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın, Fidan'ın ziyareti öncesinde Ukrayna Parlamentosu'ndan geçerek yürürlüğe girmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Fidan, Serbest Ticaret Anlaşması'nın iki ülke arasındaki ticaret hacmini daha da artıracağına inandığını belirterek, "2025 yılı itibarıyla, savaş koşullarına rağmen 6,6 milyar dolara ulaşan ticaret hacmimizin savaş sonrası anlaşmanın etkisiyle daha da büyüyeceğine inanıyorum" dedi. Ayrıca enerji ve ulaştırma alanlarındaki iş birliğinin önemine vurgu yaptı ve Ukrayna'nın enerji güvenliği ile mal tedarikinde Türkiye'nin altyapısının avantajlarını öne çıkardı.

Kırım ve Kırım Tatarlarıyla ilgili mesajlar

Kırım Tatarlarının Türkiye ile Ukrayna arasında özel bir bağ oluşturduğunu dile getiren Fidan, Ankara'nın Kırım'ın yasa dışı ilhakına karşı tutumunu koruduğunu ve bu konuda ilkeli kaldığını belirtti. Fidan, "Türkiye, her koşulda Kırım Tatarlarının yanında olmaya devam edecektir" vurgusunda bulunarak, haklarının korunması için çabaların süreceğini de ekledi.

Bölgesel meselelerde iş birliği

Fidan, Sibiha ile sadece savaş ve ikili ilişkileri değil, ayrıca Orta Doğu ve İran'daki konuları da ele aldıklarını açıkladı. Suriye üzerinden Körfez'e uzanan ticaret yollarında Ukrayna'nın katılımı ve yeni bağlantılar için iş birliği seçeneklerinin değerlendirildiğini söyledi. Türkiye'nin uluslararası hukuk temelinde Ukrayna'da kalıcı barış için çalışmaya devam edeceğini vurguladı.

Barış ve müzakereler üzerine değerlendirmeler

Basın toplantısında, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna arasında yeni bir müzakere turuna ev sahipliği yapmaya yaklaşıp yaklaşmadığı sorulduğunda Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın başından beri tutarlı bir barış yaklaşımı benimsediğini, savaşın kazananı olmayacağı ve barışın kaybedeni bulunmayacağı ilkesini benimsediklerini belirtti. Savaşın karmaşık sebeplerle ilerlediğini ve Avrupa'da uzun süredir devam eden bu konvansiyonel savaşın giderek yıkıcı hale geldiğini söyledi. Barışa her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Müzakerelerde yeni arayışlar ve İstanbul formatı

Fidan, Türkiye'nin Ukrayna'ya desteğini sürdürürken barış için başka ülkelerle de temaslarda bulunduğunu, Moskova'da ve ABD'li muhataplarla yapılan görüşmelerde deneyimlerini paylaştığını ifade etti. İstanbul'da yürütülen müzakerelerin şeffaflığına dikkat çeken Fidan, bu tarz doğrudan görüşmelerin devam etmesinin önemli olduğunu belirtti. İstanbul görüşmelerinin ardından ABD'li müzakerecilerin sürece katıldığını, ancak halen savaşın sürdüğünü ve tırmanma riskinin bulunduğunu söyledi. Barış ve ateşkese her iki tarafın ve uluslararası camianın ihtiyaç duyduğunu, Türkiye'nin bu tıkanıklığın aşılması için rol oynayacağını ifade etti.

Karadeniz ve enerji güvenliğinde Türkiye'nin rolü

Fidan, Karadeniz'de ticari ve güvenliğin sağlanmasının önemine de değindi. Moskova ziyaretinde Rus yetkililerle ve Ukraynalı mevkidaşıyla bu konuyu ele aldığını aktardı. Savaş sürerken enerji ve Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin ayrı tutulmasının önemine dikkat çekti, tahıl anlaşmasının bu konuda olumlu etkiler yarattığını anımsattı. Karadeniz'deki seyrüseferin savaş nedeniyle büyük tehlikeye girmesinden endişe ettiğini, savaşın tamamen bitirilmesinin esas amaç olduğunu vurguladı. Enerji ve Karadeniz güvenliği gibi hassas alanlarda savaşın yayılmaması için yeni önerilerin hala gündemde olduğunu belirtti.

Türkiye'nin askeri katkısı ve güvenlik garantileri

Türkiye'nin Karadeniz'de deniz unsurlarının liderliğini üstlenmeyi kabul ettiğini belirten Fidan, bunun müttefiklerle görüş birliği içinde kararlaştırıldığını ve planlamaların ilgili ülke deniz kuvvetleri tarafından sürdürüldüğünü aktardı. Ayrıca, olası bir barış anlaşmasında Ukrayna'ya sağlanacak güvenlik garantilerinin kara, deniz ve hava unsurlarını kapsayacağını söyledi.

Kırım Tatarlarının hakları ve Rusya ile müzakereler

Kırım meselesinin, Türkiye için hem iç hem de dış politikada kilit önemde olduğunu vurgulayan Fidan, Kırım Tatarlarının haklarına yalnızca Türkiye'nin değil, tüm Türk coğrafyasının hassasiyet gösterdiğini belirtti. "Kırım Tatarlarının haklarına kavuşması için çalışmalarımız devam edecek" diyen Fidan, cezaevindeki Kırım Tatarı liderlerin serbest bırakılması amacıyla Rusya ile temasların sürdüğünü de anlattı.

Ateşkese psikolojik hazırlık ve tarafların durumu

Ukrayna'da barış veya ateşkesin önündeki engellerin sorulması üzerine Fidan, savaş boyunca sık sık ülkeye geldiğini, çatışmaların yayılması riskinin arttığını ve bunun endişe verici olduğunu ifade etti. Ancak gelinen noktada tarafların, tüm araçlar denendikten sonra psikolojik olarak ateşkese daha yakın hale geldiklerini gözlemlediğini söyledi. Savaşın en yoğun anlarının, yaklaşan bir barışın habercisi olabileceğini düşündüklerini dile getirdi.

Rusya'nın müzakerelere yaklaşımı

Moskova ziyaretinde Rusya'nın barış görüşmelerine ne kadar hazır olduğu konusunda bilgi veren Fidan, Putin ve Lavrov ile yaptığı görüşmelerde, Rusya'nın görüşmelere açık olduğunu ve bu tür temasları olumlu karşıladığını aktardı. Şu ana kadar, liderler hariç, iki tarafın arabuluculukla veya doğrudan bir araya gelmeye sıcak baktığını söyledi. Fidan, müzakere konumunun ise daha karmaşık olduğunu ve Putin'in ABD ile Alaska'da üzerinde uzlaşılan genel çerçeveyi hala geçerli gördüğünü aktardı. Ancak bu çerçevenin Ukrayna için kabul edilemeyecek unsurlar barındırdığını, müzakerecilerin bu noktada çalıştıklarını belirtti. "Sadece Rusya ve Ukrayna'nın değil, tüm uluslararası toplumun da ateşkese ve barışa ihtiyacı var. Türkiye olarak süreci kolaylaştırmak için çabalarımızı sürdüreceğiz" dedi.

Ömer Faruk Daşkın