Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda görüşülen, öğrenci affı ile yükseköğretim alanına yönelik çok sayıda düzenlemeyi içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.

Yeni yasayla birlikte Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanunlar kapsamında mesleklerinde fiilen çalışılmış sayılacak. Bu süreler terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma hesaplamalarında dikkate alınacak. Yaş haddi uygulamasında ise üye seçilmeden önce bulundukları kadronun yaş sınırı esas alınacak.

75 yaşına kadar sözleşmeli çalışma imkanı

Düzenlemeye göre, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvuru yapan ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrosunda bulunan kişilerden, üniversitelerce belirlenen bölüm ve programlarda görevlerine devam etmeleri uygun görülenler, ilgili yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla 75 yaşını geçmemek şartıyla emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecek.

Yükseköğretim Kurulu, bu kapsamda istihdam edilecek sözleşmeli öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya üniversite bazında sınırlandırabilecek ve uygulamanın hizmet gerekleri ile akademik kriterlere uygun yürütülmesine ilişkin düzenlemeler yapabilecek.

Kanunla ayrıca, yaş haddinden dolayı sözleşmeli statüde çalışmaya devam eden öğretim üyelerinin, kadrolu öğretim üyesi olarak sahip oldukları özlük haklarının korunması ve fiili çalışmaya bağlı ödemelerde uygulama birliğinin sağlanması yasal güvence altına alındı.

Yurt dışı görevlendirmelerinde süre uzatıldı

Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla üç yılı aşmamak üzere aylıklı izin verilebilecek.

Uluslararası antlaşmalarla kurulan üniversitelerde veya Yükseköğretim Kurulunun taraf olduğu protokoller kapsamında yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında açılan programlarda bu süre beş yıla kadar uzatılabilecek.

Son sınıf öğrencilerine ek sınav ve tekrar hakkı

Yasayla, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine önemli bir hak tanındı. İntörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere, mezuniyet için başarısız oldukları veya hiç alamadıkları teorik ve uygulamalı tüm dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.

Teorik veya uygulamalı dersleri başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlayamayan, eğitimini tamamlayamayan ya da başarısız olan öğrencilere de bu eğitimleri tamamlama imkanı sağlanacak.

Ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı tanınmayacak. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kurulunda olacak.

Akademik sahteciliğe ağır yaptırım

Kişisel emek ve birikime dayanmayan, başkaları tarafından ücretli veya ücretsiz hazırlanan yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanımında kullananlar hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Aynı ceza, bu tür çalışmaları başkaları adına hazırlayanlara veya bu fiillere aracılık eden kişilere de verilecek.

Disiplin soruşturmalarında yeni usuller

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda disiplin soruşturmalarına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Amaç, hukuki güvenlik, belirlilik ve hukuki dinlenilme hakkını güçlendirmek olarak açıklandı.

Soruşturmacı tarafından gönderilecek ifadeye davet yazısında, kişiye yöneltilen iddialar açık şekilde belirtilecek ve en az yedi günlük süre verilecek. Bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde mevcut deliller üzerinden işlem yapılacağı bildirilecek.

Disiplin cezası vermeye yetkili makamın göndereceği savunmaya davet yazısında ise isnat edilen eylem, uygulanması düşünülen disiplin cezası ve en az yedi günlük savunma süresi açıkça gösterilecek. Ayrıca savunma yapılmaması halinde mevcut delillere göre karar verileceği ve soruşturma evrakının incelenebileceği kişiye bildirilecek.

Tıpta yan dal uzmanlarına ek ödeme düzenlemesi

Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ile araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranı, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı oranla eşitlendi.

Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanlarının, kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine katkıları dikkate alınarak ek ödemeden yararlanmaya devam etmeleri de güvence altına alındı.

Proje gelirlerinden alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve ortak uygulama ile araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek. Proje tamamlandığında taşınırların hangi üniversiteye devredileceğine ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek. Koordinatör üniversitenin değişmesi halinde ise borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye aktarılacak.

Bilimsel araştırmalara yeni bütçe desteği

Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kapsamındaki birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl elde ettiği gayrisafi hasılatın yüzde 2,5'i dikkate alınarak, ilgili üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projeleri için merkezi yönetim bütçesinden ödenek aktarılacak.

Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversiteyle birlikte kullanım protokolü bulunması halinde, bu yüzde 2,5'lik pay üniversitelerin görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre dağıtılacak.

Bu işlemlere ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Ömer Faruk Daşkın